معرفت حجت خدا
مشخصات
عنوان: معرفت حجت خدا
مؤلف: مرجع عاليقدر آيتالله العظمي صافي گلپايگانيدامعزهالعالي،
ناشر: مسجد مقدس جمکران،
معرفت حجت خدا
این كتاب ،
در حدود يكصد صفحه به شرح دعاي شريف (اللهم عرّفني نفسك ...) پرداخته است كه مطالب
آن در چند بخش اعتبار سند دعا، معناي لغات، و تفسير دعا آمده است و بخش پنجم جلد دوم چاپ جديد سلسله مباحث امامت و مهدويت مرجع عاليقدر حضرت آيت الله العظمي صافي گلپايگانيمدظلهالعالي در چهار جلد منتشر شد
معرفت حجت خدا
دانلود نسخه pdf کتاب
دانلود نسخه word کتاب
دانلود کتاب الکترونیک
خرید اینترنتی کتاب
دریافت خلاصه کتاب
مشاهده کتاب
لینک دانلود کامل آن در پیوند های روزانه( لینک دانلود کتب مهدویت ) موجود است
مقدمه
بر حسب روايات بسيار در عصر غيبت حضرت صاحب الامر عليه السلام به واسطه فتنههاى زياد
و آزمايشهاى شديدى كه پيش مىآيد، حفظ
دين سخت دشوار مىشود و از بوته امتحان جز افرادى كه در شدائد شكيبا
و در معرفت و ولايت استوار و پابرجا باشند بى غَلّ و غش و خالص بيرون نخواهند آمد.
گمراهىها و اغوائات و انحرافها از حق
فراوان مىشود و حتى به اسم اسلام بدعتها مىسازد و
شبههها منتشر مىكنند و تحيّرها و سرگردانىها ايجاد
مىنمايند و چنان شود كه بر حسب بعضى روايات شخص صبح مىكند، در
حالى كه مؤمن است و شام مىكند در حالى كه منافق يا
كافر است و همچنين شب مىكند در حال اسلام و ايمان و صبح مىكند در
حال كفر و نفاق.
خلاصه، امواج ابتلائات، امتحانات، موجبات تزلزل
عقيده، شك در عقايد دينى و ارتداد از هر سو افراد را احاطه مىنمايد،
آنچنان تميز و تخليصى پيش مىآيد كه نظير آن را نه كسى
ديده و نه شنيده باشد. اكثريت در منجلاب فساد و گمراهى غوطهور شوند و چنان شود كه
كسى عقايد اسلامى حتى اسم جلاله "الله" را نتواند بگويد مگر بطور
پنهانى، و براى كسى ايمانش سالم نماند.
"اِلاّ مَنْ يَفِرُّ مِنْ شاهِق اِلى شاهِق وَ مِنْ جُحُر اِلى
جُحْر"[1].
براى اينكه مؤمنان حقيقى آگاه باشند و در حفظ دين
و ايمان خود موفق گردند و پاى ثبات و استقامت آنها را تندترين بادهاى فتنه
نلغزاند:
اوّل ـ از آن روزگار و عصر و دوران، در احاديث
بسيارى كه از طريق شيعه و سنى روايت شده است خبر دادهاند كه
اين آگاهى قبلى پس از پيشآمد آن حوادث موجب قوت
ايمان اهل بينش و معرفت مىگردد.
دوم ـ هشدارها دادهاند و
مردم را از اينكه دين خود را از دست بدهند بر حذر نمودهاند.
چنانكه در نهجالبلاغه از حضرت مولى على عليه السلام روايت شده است كه فرمود:
"ذاكَ حَيْثُ تَكُونُ ضَرْبَةُ السَّيْفِ عَلَى الْمُؤْمِنِ
أَهْوَنَ مِنَ الدِّرْهَمِ مِنْ حِلِّهِ ذاكَ حَيْثُ يَكُوُن الْمُعْطى أَعْظَمَ
أَجْراً مِنَ الْمُعْطى ذاكَ حَيْثُ تَسْكَرُونَ مِنْ غَيْرِ شَراب بَلْ مِنَ
النِّعمَةِ وَالنَّعيمِ وَ تَحْلِفُونَ مِنْ غَيْرِ اضْطِرار وَ تَكْذِبُونَ مِنْ
غَيْرِ اِحْراج ذاكَ اِذا عَضَّكُمُ الْبَلاءُ . كَما يَعَضُّ الْقَتَبُ غارِبَ
الْبَعيرِ ما أَطْوَلَ هذَا الْعَنآءَ وَ أَبْعَدَ هذَا الرَّجاءَ"[2]
"اين پيش آمدها (كه پيش از اين جمله بدان اشاره فرموده) وقتى
خواهد شد كه ضربت شمشير بر مؤمن آسانتر است
از به دست آوردن يك درهم از راه حلال، اين زمانى مىشود كه
عطا شده اجرش از عطا كننده بزرگتر است. اين در وقتى خواهد
شد كه مست گرديد بدون شراب، بلكه از نعمت و نعيم، و سوگند ياد كنيد بدون اضطرار، و
دروغ بگوييد بدون اينكه در حرج مانده باشيد، اين زمانى است كه بلا شما را بگزد
چنانكه پالان، كوهان شتر را مىگزد. چه طولانى و دراز است
مدت اين رنج و زحمت و چه دور است اين رجاء و اميدوارى".
سوم ـ بر حسب روايات، حضرت رسول اكرم صلّي الله عليه و آله و ائمه طاهرين عليهمالسّلام از كسانى كه در اين عصر
ثابت قدم مىمانند مدح و تقدير فراوان نموده، ايمان آنها را
ستوده، به پاداشهاى بزرگ و درجات بلند وعده دادهاند.
از جمله رسول خدا صلّي الله عليه و آله در حديثى كه در آن حكايت اسلام آوردن "جندل بن جنادة بن
جبير" ذكر شده است، پس از آن كه جندل از اوصياى آن حضرت پرسيد و رسول اكرم صلّي الله عليه و آله به او خبر داده كه دوازده
نفرند و اسامى آن عزيزان درگاه خدا را بيان فرمود، او را از غيبت امام دوازدهم خبر
داد و فرمود:
"طُوبى لِلصّابِرينَ في غَيْبَتِهِ طُوبى لِلْمُقيمينَ عَلى
مَحَبَّتِهِمْ اُوُلئِكَ الَّذينَ وَصَفَهُمُ اللهُ في كِتابِهِ وَ قالَ هُدَىً
لِلْمُتَّقينَ الَّذينَ يُؤمِنُونَ بِالْغَيْبِ ثُّمَ قالَ اللهَ تَعالى اُولئِكَ
حِزْبُ اللهِ أَلا اِنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ الْغالِبُونَ"[3]
خوشا به حال صبر كنندگان در غيبت او، خوشا به حال پايندگان بر دوستى
ايشان، ايشانند آنانكه خدا در كتابش آنها را وصف نموده و فرموده است:
"هُدَىً لِلْمُتَّقينَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ" ثُمَّ قالَ تَعالى:
"اُولئِكَ حِزْبُ اللهِ أَلا اِنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ
الْغالِبُون"
"قرآن هدايت براى پرهيزكاران است آنانكه به غيب ايمان مىآورند.
پس فرمود: ايشان حزب خدايند آگاه باشيد كه همانا حزب خدا غالب است".
و حضرت امام زين العابدين عليه السلام بر حسب روايت ابو خالد كابلى از آن بزرگوار، مىفرمايد:
"اِنَّ أَهْلَ زَمانِ غَيْبَتِهِ الْقائِلينَ بِاِمامَتِهِ
اَلْمُنْتَظِرينَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ مِنْ أَهْل كُلِّ زَمان لاَنَّ اللهَ
تَبارَكَ وَ تَعالى أَعْطاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ وَ الأَفْهامِ ما صارَتْ بِهِ
الْغَيْبَةُ عِنْدَهُم بِمَنْزِلَةِ الْمُشاهَدَةِ وَ جَعَلَهُمْ في ذلِكَ
الزَّمانِ بِمَنْزِلَةِ الْمُجاهِدينَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللهِ بِالسَّيْفِ
اُولئِكَ الْمُخْلِصُونَ حَقّاً وَ شيعَتُنا صِدْقاً وَ الدُّعاةُ اِلى دينِ اللهِ
عَزَّوجلَّ سِرّاً وِ جَهْراً"[4]
"به تحقيق كه اهل زمان غيبت او كه قائل به امامت او هستند و
منتظر ظهور آن حضرتند از اهل هر زمان ديگر فاضلترند
براى اينكه خدا آنچنان خردها و فهمهايى به آنها عطا فرموده
است كه غيبت، نزدشان به منزله مشاهده و ديدار گرديده است و ايشان را در اين زمان
به منزله جهاد كنندگان با شمشير در پيش روى رسول خدا صلّي الله عليه و آله قرار
داده است ايشان حقاً مخلصند و به راستى شيعه ما هستند و دعوتكنندگان
به سوى خدا در پنهان و آشكارند".
در كتاب "محاسن برقى" سند به "فيض
بن مختار" رسانده كه گفت: شنيدم كه حضرت صادق عليهالسّلام مىفرمود:
"مَنْ ماتَ مِنْكُمْ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ لِهذَا الأَمْرِ كَمَنْ
هُوَ مَعَ الْقائِمِ في فِسْطاطهِ قالَ : ثُمَّ مَكَثَ هُنَيْئَةً ثُمَّ قالَ : لا
بَلْ كَمَنْ قارَعَ مَعَهُ سَيْفَهُ قالَ : لا وَ اللهِ الاّ كَمَنِ اسْتَشْهَدَ
مَعَ رَسُولِ اللهِ،صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ و سَلَّمَ"[5]
"هر كس از شما بميرد و او منتظر براى اين امر باشد (يعنى منتظر
قيام حضرت مهدى عليهالسّلام باشد) مثل كسى است
كه با حضرت قائم صلّي الله عليه و آله در خيمه آن حضرت باشد. سپس درنگى كرد و
فرمود: نه بلكه مثل كسى است كه با او شمشير زده باشد. پس از آن فرمود: نه به خدا
سوگند مثل آن كسى است كه با پيغمبر صلّي الله عليه و آله به شهادت رسيده باشد".
و از طرق عامه نيز روايات و احاديث در اين معنى
بسيار است از جمله از آنس بن مالك روايت شده است كه رسول خدا صلّي الله عليه و آله فرمود:
"يَأْتي عَلَى النّاسِ زَمانٌ اَلصّابِرُ عَلى دينِه لَهُ
أَجْرُ خَمْسينَ مِنْكُم"[6]
"بر مردم زمانى مىآيد كه
از براى صبركننده بر دينش، اجر پنجاه نفر از شما مىباشد
-خطاب پيغمبر صلّي الله عليه و آله به اصحاب است-".
و چهارم دستور و توصيه فرمودهاند كه
با دعا و در خواست از خداوند متعال براى ثبات قدم و منحرف نشدن از راه راست، ايمان
و عقايد خود را در حفظ و حراست الهى قرار دهند و در اين امتحانات از لغزش قدم و
تزلزل عقيده به خدا پناه ببرند و خود را به او بسپارند و از او كمك بگيرند و نيرو
بخواهند چون به هنگام امتحانات و حوادثى كه بسا افراد رياضت كشيده را تكان مىدهد
بهترين و نيرومندترين نگهبان ايمان و عقايد حق انسان، استعانت از خدا و ارتباط
يافتن با عالم غيب است كه روحيه صبر و شكيبايى انسان را قوى مىسازد و
او را در برابر ناملايمات ثابت قدم و پايدار مىنمايد.
و لذا در قرآن مجيد دستور داده شده كه به نماز و
صبر (كه تفسير به روزه شده است) استعانت بجوييد. زيرا اين توجه و استعانت، روح
مأيوس و نااميد را اميدوار و شخص زجر كشيده و شكنجه ديده را بر تحمل اين امور
شكيبا مىنمايد.
و حاصل اينكه براى حفظ ايمان، مداومت بر توجه به
خدا و دعا، به خصوص خواندن دعاهاى مأثور (مثل دعاى شريف ندبه) بسيار مؤثر بوده و
اثرات تربيتى و تكميلى و فوايد آن در حفظ ارتباط با حضرت صاحب وقت و سيد و مولى و
پيشوا و امام عصر ارواحنا
فداه بيش از حد تصور است. لذا در
كتابهاى دعا، دعاهايى براى عصر غيبت رسيده است كه شايد مختصرترين آنها
اين دعا باشد كه موسوم به دعاى غريق است.
"يااَللهُ يا رَحْمانُ يا رَحيمُ يا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ
ثَبِّت قَلْبي عَلى دينِكَ".
و يكى از دعاهاى معروفى كه مؤمنان و منتظران ظهور
در عصر غيبت آن ولىّ اعظم خدا، عجل الله
تعالى فرجه، بر آن مواظبت داشته و در آن از خدا معرفت خودش و معرفت پيامبرش و
معرفت حجتش را مسئلت مىنمايند دعاى معروف"اَلّلهُمَّ عَرِّفْني
نَفْسَكَ" است.
اين دعا را ثقة الاسلام "محمد بن يعقوب
كلينى" قدّس سرّه كه هم زمان با حضرات نواب
اربعه، رضوان الله تعالى عليهم، مىزيسته و
در سال 328 يا 329 رحلت فرموده است، در جامع بزرگ و شريف كافى كه اقدم جوامع اربعه
شيعه است، از حضرت ابى عبدالله امام جعفر صادق عليه السلام به دو سند در باب غيبت از كتاب حجت روايت كرده است.
علاوه بر آن، شاگرد معروف كلينى ابو عبدالله محمد
بن ابراهيم نعمانى كاتب كتاب كافى مشهور به ابن زينب يا ابن ابى زينب كه از قدماى
محدثين بزرگ شيعه مىباشد در كتاب نفيس و معتبر "غيبت" اين حديث را به سند ديگر
نيز روايت نموده است.
همچنين شيخ اجل محمد بن على بن الحسين معروف به
صدوق قدّس سرّه كه در سال 381 در گذشته است
و صاحب كتاب من لا يحضره الفقيه كه يكى ديگر از كتب اربعه است در كتاب ارزنده
"كمال الدين و تمام النعمه" كه همواره مورد استناد و اعتماد علماء و
محققين بوده و هست به سه طريق ديگر در باب "ما رُوي عن الصادق جعفر بن محمدعليهماالسّلام"
اين دعاى شريف را روايت كرده است كه در اين سه كتاب معتبر مجموعاً به شش طريق
روايت شده است.
لفظ اين دعاى شريف برحسب روايتى كه در كافى مقدم
برحديث ديگر، روايت شده و بر حسب روايت غيبت نعمانى و سه روايت كمال الدين اين
است:
"اَلّلهُمَّ عَرِّفْني نَفْسَكَ فَاِنَّكَ اِنْ لَمْ
تُعَرِّفْني نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ نَبيَّكَ اَلّلهُمَّ عَرِّفْني رَسُولَكَ
فَاِنَّكَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْني رَسُولَكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ اَلّلهُمَّ
عَرِّفْني حُجَّتَكَ فَاِنَّكَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْني حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ
ديني".
و در روايت ديگر "كافى" كه روايت 29 اين
باب است متن دعا اين است:
"اَلّلهُمَّ عَرِّفْني نَفْسَكَ فَاِنَّكَ اِنْ لَمْ
تُعَرِّفْني نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفكَ اَلّلهُمَّ عَرِّفْني نَبِيَّكَ فَاِنَّكَ
اِنْ لَمْ تُعَرِّفْ نَبِيَّكَ لَمْ أَعْرِفْهُ قَطُّ اَلّلهُمَّ عَرِّفْني
حُجَّتَكَ فَاِنَّكَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْني حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ ديني".
كه معلوم است اگر چه صحت صدور هر دو متن از امام عليه السلام محتمل و بلكه قابل قبول است
اما متن اول كه به پنج سند روايت شده معتبرتر و جملههايش
زيباتر است. بديهى است در صورت وحدت روايت و وحدت مضمون و اختلاف متن، به حكم
"وَاِنّا لَاُمراءُ الْكَلامِ وَ فينا تَنَشَّبَتْ عُرُوُقُهُ وَ
عَلَيْنا تَهَدَّلَتْ غُصُونُهُ"[7]
"و ما (خاندان رسالت) اميران سخن هستيم، كه ريشههاى آن
در ما فرو رفته و شاخههايش بر ما گسترده شده است".
بايد متن فصيحتر و
بليغتر را صادر دانست.
لذا ما هم در اين مقاله متن اول را در بحث و تفسير
مىگذاريم.
1. التحصين في صفات العارفين
مطبوع در حاشيه مكارم الاخلاق ص227.
[2]. نهج البلاغه، خطبه229.
[3]. منتخب الاثر، ف2، ب20، ح4، ص227.
[4]. منتخب الاثر، ف2، ب4، ح1، ص244.
[5]. منتخب الاثر، ف10، ب2، ح13، ص498.
[6]. كنز العمال، جلد11، ص147، ح30977.
[7]. نهج البلاغه، خطبه233.
مرجع عاليقدر جهان تشیع حضرت آيت الله العظمي صافي گلپايگاني مدظله الوارف