معرفت حجت خدا

چرا كاوش براي شناختن امام واجب است؟

پاسخ: كاوش براي شناختن امام به اين جهت واجب است كه حداقل اين احتمال در بين است كه شخصيتي باشد كه اطاعت او به حكم خدا بر ما واجب و بر امور ولايت داشته باشد، و مفسّر قرآن و مبين احكام و رهبر دين و دنياي مردم باشد، و با اين احتمال، عقل ما را موظف مي‌نمايد كه پيرامون آن به كاوش بپردازيم و او را شناسايي نماييم. و اگر در اين وظيفه مسامحه كنيم و چنين شخصيّتي وجود داشته باشد و او را نشناخته باشيم، معذور نخواهيم بود و الزام عقلي و وجداني داريم كه دنبال اين احتمال را بگيريم تا به نفي يا اثبات آن برسيم.

و اين بيان در لزوم شناختن پيغمبر و بلكه لزوم كاوش از وجود خدا نيز جاري است. هيچ‌كس معذور نيست كه در برابر اين‌گونه مسائل بي‌تفاوت باشد. بايد براي هر يك از اين پرسش‌ها پاسخ داشته باشد، كه صاحب اين جهان و آفريننده اين جهان كيست؟ و زندگي و حيات و بطور كلي عالم هستي پوچ و پوك و لغو و باطل و نااميدكننده است، يا با محتوي و بر حق و اميدبخش و در مسير بقاء و كمال است؟ خدا بندگان را با نيازي كه به هدايت دارند چگونه هدايت كرده است؟ آيا به همان هدايت‌هاي عقلي و فطري اكتفا كرده، يا علاوه بر آن به وسيله افرادي به نام انبياء و پيامبران، آنها را به برنامه‌هاي اعتقادي و اخلاقي و عملي هدايت فرموده و حجت را بر مردم تمام كرده و لطفش را كامل نموده است؟ آيا براي رهبري بعد از پيغمبر، كسي را معين كرده است؟ و اگر معين كرده است شخص تعيين شده كيست؟ اگر هم كسي بشر را متوجه به اين‌گونه پرسش‌ها ننمايد، خود به خود اين سؤالات برايش جلو مي‌آيد.

علاوه بر اين، در مورد شناخت امام، قرآن و احاديث نيز دلالت و صراحت دارند مثل آيه:

«ياأَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ اُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ»^[1]

اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، خداي را اطاعت كنيد و رسول و صاحبان امر از خويش را فرمان بريد».

روشن است طبق اين آيه اطاعت ولي‌امر واجب است، و آن بدون شناخت او امكان پذير نيست. از اين جهت شناختن امام واجب است، بنابراين هيچ‌كس در ترك معرفت امام و تحقيق و كاوش از اين موضوع معذور نمي‌باشد.